Karwa Chauth 2026: કરવા ચોથ હિંદુ ધર્મના મહત્વપૂર્ણ વ્રતોમાંથી એક છે. ખાસ કરીને પરિણીત મહિલાઓ પોતાના પતિના લાંબા આયુષ્ય, સારા સ્વાસ્થ્ય અને સુખી દાંપત્ય જીવન માટે આ દિવસે વ્રત રાખે છે. કરવા ચોથના દિવસે આખો દિવસ ઉપવાસ રાખ્યા બાદ રાત્રે ચંદ્રના દર્શન કરીને વ્રત પૂર્ણ કરવાની પરંપરા છે.
વર્ષ 2026માં કરવા ચોથ 29 ઓક્ટોબર, ગુરુવારના દિવસે ઉજવવામાં આવશે. આ દિવસે મહિલાઓ વહેલી સવારથી વ્રત શરૂ કરીને સાંજે કરવા ચોથની પૂજા કરે છે અને રાત્રે ચંદ્રોદય બાદ ચંદ્રદેવને અર્ઘ્ય આપીને વ્રત પૂર્ણ કરે છે.
Karwa Chauth 2026 Date: કરવા ચોથ ક્યારે છે?
વર્ષ 2026માં કરવા ચોથ 29 ઓક્ટોબર, ગુરુવારના રોજ મનાવવામાં આવશે. કરવા ચોથને કેટલાક વિસ્તારોમાં કરક ચતુર્થી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
કરવા ચોથનું વ્રત કારતક મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની ચતુર્થી તિથિએ રાખવામાં આવે છે. આ વ્રતની તારીખ નક્કી કરવામાં ચતુર્થી તિથિ ઉપરાંત ચંદ્રોદયનો પણ ખાસ વિચાર કરવામાં આવે છે.
આ દિવસે પરિણીત મહિલાઓ સૂર્યોદય પહેલાં સરગી ગ્રહણ કરીને વ્રત શરૂ કરે છે અને ચંદ્રોદય સુધી ઉપવાસ રાખે છે. રાત્રે ચંદ્રના દર્શન કર્યા પછી પૂજા કરીને પતિના હાથે પાણી પીવાથી વ્રત પૂર્ણ કરવાની પરંપરા છે.
Karwa Chauth 2026 Puja Muhurat: પૂજા માટે શુભ સમય
કરવા ચોથના દિવસે સાંજની પૂજાનું વિશેષ મહત્વ હોય છે. મહિલાઓ સોળ શૃંગાર કરીને કરવા ચોથની પૂજા માટે તૈયાર થાય છે.
29 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ કરવા ચોથ પૂજા મુહૂર્ત સાંજે આશરે 6:04થી 7:20 વાગ્યા સુધી રહેશે.
આ સમય દરમિયાન કરવા ચોથ માતાની પૂજા, ગણેશજીની આરાધના અને વ્રત કથા સાંભળવાની પરંપરા છે.
જોકે પૂજા મુહૂર્ત શહેર પ્રમાણે થોડું બદલાઈ શકે છે. તેથી ગુજરાતના અલગ-અલગ શહેરોમાં રહેતા લોકોએ પોતાના સ્થાનિક પંચાંગ પ્રમાણે અંતિમ મુહૂર્ત તપાસવું જોઈએ.
Karwa Chauth 2026 Moonrise Time: ચંદ્રોદય ક્યારે થશે?
કરવા ચોથના વ્રતમાં ચંદ્રોદયની ખાસ રાહ જોવામાં આવે છે. દિવસભર વ્રત રાખ્યા બાદ મહિલાઓ ચંદ્રદેવના દર્શન કરે છે અને તેમને અર્ઘ્ય અર્પણ કરે છે.
અમદાવાદમાં 29 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ ચંદ્રોદયનો સમય આશરે રાત્રે 8:52 વાગ્યાનો છે.
ચંદ્રોદયનો સમય શહેર પ્રમાણે બદલાય છે. અમદાવાદ, સુરત, રાજકોટ, વડોદરા, ભાવનગર અથવા અન્ય શહેરોમાં ચંદ્ર થોડા મિનિટ વહેલો કે મોડો દેખાઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત વાસ્તવિક ચંદ્રદર્શન પણ સ્થાનિક વાતાવરણ, વાદળો અને આસપાસની ઇમારતોના કારણે થોડું મોડું થઈ શકે છે.
કરવા ચોથના દિવસે વ્રત કેવી રીતે રાખવામાં આવે છે?
કરવા ચોથનું વ્રત પરંપરાગત રીતે સૂર્યોદયથી ચંદ્રોદય સુધી રાખવામાં આવે છે. વ્રત શરૂ કરતા પહેલાં મહિલાઓ સૂર્યોદય પહેલાં સરગી લે છે.
સરગી લીધા બાદ સૂર્યોદય થતાં વ્રત શરૂ થાય છે. પરંપરાગત રીતે કરવા ચોથનું વ્રત નિર્જળા રાખવામાં આવે છે, એટલે કે દિવસ દરમિયાન પાણી અને ભોજન બંને લેવામાં આવતા નથી.
આ વ્રત શ્રદ્ધા સાથે જોડાયેલું છે, પરંતુ દરેક વ્યક્તિનું સ્વાસ્થ્ય અલગ હોય છે. ગર્ભવતી મહિલાઓ, સ્તનપાન કરાવતી માતાઓ, ડાયાબિટીસ અથવા અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા ધરાવતી વ્યક્તિઓએ લાંબો ઉપવાસ કરતા પહેલાં તબીબી સલાહ લેવી જોઈએ.
સરગી શું છે અને તેનું મહત્વ શું છે?
કરવા ચોથની પરંપરામાં સરગીનું વિશેષ મહત્વ છે. સામાન્ય રીતે સાસુ પોતાની વહુને સરગી આપે છે. વહેલી સવારે સૂર્યોદય પહેલાં સરગી ખાવામાં આવે છે.
સરગીમાં સામાન્ય રીતે ફળ, દૂધ, સૂકા મેવા, મીઠાઈ અને અન્ય પૌષ્ટિક વસ્તુઓનો સમાવેશ કરવામાં આવે છે. તેનો હેતુ દિવસ દરમિયાન વ્રત રાખતા પહેલાં શરીરને પોષણ આપવાનો છે.
આધુનિક સમયમાં ઘણી મહિલાઓ પોતાની સુવિધા અને પરિવારની પરંપરા પ્રમાણે સરગીની થાળી તૈયાર કરે છે.
કરવા ચોથની પૂજા વિધિ
કરવા ચોથની સાંજે પૂજા માટે સ્વચ્છ સ્થળ તૈયાર કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ કરવા ચોથની પૂજા પરંપરા અનુસાર કરવામાં આવે છે.
સામાન્ય રીતે પૂજાની વિધિ આ પ્રમાણે હોય છે:
સાંજે સ્નાન કરીને સ્વચ્છ અથવા પરંપરાગત કપડાં પહેરવા.
પૂજા સ્થળને સ્વચ્છ કરીને સજાવવું.
કરવા માતાની તસવીર અથવા પ્રતીક સ્થાપિત કરવું.
ભગવાન ગણેશની પૂજા કરવી.
કરવા અથવા માટીના કરશની સ્થાપના કરવી.
કંકુ, ચોખા, ફૂલ અને દીવો અર્પણ કરવો.
કરવા ચોથની વ્રત કથા સાંભળવી.
સુહાગની વસ્તુઓ અર્પણ કરવી.
ચંદ્રોદયની રાહ જોવી.
ચંદ્રોદય બાદ ચાળણીથી ચંદ્રના દર્શન કરવા.
ચંદ્રદેવને અર્ઘ્ય આપવો.
ત્યારબાદ પતિના હાથે પાણી પીીને વ્રત પૂર્ણ કરવું.
પરિવાર અને પ્રદેશ પ્રમાણે પૂજાની રીતમાં થોડો ફેરફાર થઈ શકે છે.
કરવા ચોથની પૂજા માટે કઈ સામગ્રી જોઈએ?
પૂજા દરમિયાન કોઈ વસ્તુ રહી ન જાય તે માટે એક દિવસ પહેલાં જ પૂજા સામગ્રી તૈયાર કરી લેવી સારી રહે છે.
કરવા ચોથ માટે સામાન્ય રીતે નીચેની સામગ્રી રાખવામાં આવે છે:
કરવા અથવા માટીનું કરશ
ચાળણી
દીવો
ઘી અથવા તેલ
કંકુ
રોલી
અક્ષત
ફૂલ
ધૂપ અને અગરબત્તી
પાણી
અર્ઘ્ય માટેનું પાત્ર
ફળ
મીઠાઈ
નાળિયેર
સોપારી
દક્ષિણા
કરવા ચોથની કથા
મહેંદી
બંગડી
સિંદૂર અને અન્ય સુહાગ સામગ્રી
સ્થાનિક પરંપરા પ્રમાણે પૂજા સામગ્રીમાં ફેરફાર થઈ શકે છે.
ચંદ્રને અર્ઘ્ય આપવાની પરંપરા
કરવા ચોથની સૌથી મહત્વપૂર્ણ પરંપરાઓમાં ચંદ્રદર્શનનો સમાવેશ થાય છે. ચંદ્રોદય બાદ મહિલાઓ ચાળણીમાંથી ચંદ્રને જુએ છે.
ત્યારબાદ ચંદ્રદેવને પાણીથી અર્ઘ્ય આપવામાં આવે છે. ઘણી જગ્યાએ ચાળણીમાંથી પહેલા ચંદ્ર અને ત્યારબાદ પતિનો ચહેરો જોવાની પરંપરા છે.
પૂજા પૂર્ણ થયા બાદ પતિ પત્નીને પાણી પીવડાવે છે અને વ્રત પૂર્ણ થાય છે.
કરવા ચોથની કથા
કરવા ચોથ સાથે અનેક લોકકથાઓ જોડાયેલી છે. તેમાં વીરાવતીની કથા ખૂબ જાણીતી છે.
લોકપ્રચલિત કથા અનુસાર વીરાવતી પોતાના ભાઈઓની લાડકી બહેન હતી. તેણે કરવા ચોથનું કઠિન વ્રત રાખ્યું હતું. દિવસભર ભૂખ્યા-તરસ્યા રહેલી વીરાવતીને જોઈને તેના ભાઈઓ ચિંતિત થયા. તેમણે ચંદ્રોદય થયો હોય તેવો ભ્રમ ઊભો કર્યો.
વીરાવતીએ તેને સાચો ચંદ્રોદય માનીને વ્રત તોડી નાખ્યું. ત્યારબાદ તેના પતિને મુશ્કેલી આવી. અંતે વીરાવતીએ ફરીથી શ્રદ્ધાપૂર્વક વ્રત અને પૂજા કરીને પોતાના પતિના સુખ અને દીર્ઘ આયુષ્ય માટે પ્રાર્થના કરી.
આ કથાના અલગ-અલગ પ્રદેશોમાં અલગ સ્વરૂપ જોવા મળે છે. તેનો મુખ્ય ભાવ પતિ-પત્ની વચ્ચેના પ્રેમ, વિશ્વાસ અને સમર્પણ સાથે જોડાયેલો છે.
કરવા ચોથનું ધાર્મિક મહત્વ
હિંદુ પરંપરા અનુસાર કરવા ચોથ પરિણીત મહિલાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ વ્રત છે. આ દિવસે પતિના લાંબા આયુષ્ય, સારા સ્વાસ્થ્ય અને પરિવારની સુખ-સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
કરવા ચોથ માત્ર ધાર્મિક વ્રત પૂરતો મર્યાદિત નથી. ઘણા પરિવારોમાં આ તહેવાર દંપતી વચ્ચે પ્રેમ અને લાગણી વ્યક્ત કરવાનો પ્રસંગ પણ બને છે.
મહેંદી, સોળ શૃંગાર, પરંપરાગત કપડાં, સામૂહિક પૂજા અને ચંદ્રદર્શનને કારણે કરવા ચોથનું સાંસ્કૃતિક મહત્વ પણ વધી ગયું છે.
Karwa Chauth 2026: એક નજરમાં સંપૂર્ણ માહિતી
Karwa Chauth 2026 Date 29 ઓક્ટોબર 2026, ગુરુવાર
તિથિ: કૃષ્ણ પક્ષ ચતુર્થી
પૂજા મુહૂર્ત: સાંજે 6:04થી 7:20
અમદાવાદમાં ચંદ્રોદય: આશરે રાત્રે 8:52
વ્રત સૂર્યોદયથી ચંદ્રોદય સુધી
વ્રત પૂર્ણ કરવાની રીત: ચંદ્રદર્શન અને અર્ઘ્ય બાદ
મુખ્ય પરંપરા:સરગી, પૂજા, વ્રત કથા અને ચંદ્રદર્શન
નોંધ: ઉપરના સમય અમદાવાદને ધ્યાનમાં રાખીને આપવામાં આવ્યા છે. અન્ય શહેરોમાં ચંદ્રોદય અને પૂજા મુહૂર્તમાં થોડો તફાવત હોઈ શકે છે.
કરવા ચોથ 2026ના દિવસે આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો
કરવા ચોથની તૈયારીઓ અગાઉથી કરી લેવાથી પૂજાના દિવસે મુશ્કેલી ઓછી રહે છે. પૂજા સામગ્રી, કરવા, ચાળણી, ફૂલ, દીવો અને અન્ય વસ્તુઓ અગાઉથી તૈયાર રાખવી.
ચંદ્રોદયનો સમય પણ અગાઉથી જાણી લેવો જરૂરી છે. ખાસ કરીને મોટા શહેરોમાં ઇમારતો અથવા અન્ય અવરોધોને કારણે ચંદ્ર દેખાવામાં થોડો સમય લાગી શકે છે.
જો કોઈ વ્યક્તિને લાંબા સમય સુધી ખાલી પેટે રહેવામાં તકલીફ પડતી હોય અથવા કોઈ સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સમસ્યા હોય તો પરંપરા કરતાં આરોગ્યને પ્રાથમિકતા આપવી જરૂરી છે.
નિષ્કર્ષ
Karwa Chauth 2026 એટલે કરવા ચોથનું વ્રત 29 ઓક્ટોબર, ગુરુવારના રોજ રાખવામાં આવશે. આ દિવસે પરિણીત મહિલાઓ પતિના લાંબા આયુષ્ય અને સુખી દાંપત્ય જીવન માટે વ્રત રાખશે.
અમદાવાદમાં કરવા ચોથની સાંજની પૂજા માટેનો સમય આશરે સાંજે 6:04થી 7:20 સુધી રહેશે, જ્યારે ચંદ્રોદય આશરે રાત્રે 8:52 વાગ્યે થવાની માહિતી છે.
કરવા ચોથની પરંપરામાં સરગી, દિવસભરનું વ્રત, સાંજની પૂજા, વ્રત કથા, ચંદ્રદર્શન અને ચંદ્રને અર્ઘ્ય આપવાનું વિશેષ મહત્વ છે. જોકે શહેર પ્રમાણે સમય બદલાઈ શકે છે, તેથી વ્રતના દિવસે સ્થાનિક પંચાંગ અનુસાર ચંદ્રોદયનો અંતિમ સમય તપાસવો યોગ્ય રહેશે.
ડિસ્ક્લેમર:
ધાર્મિક વિધિ અને માન્યતાઓ પરિવાર તથા પ્રદેશ પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે. પૂજા મુહૂર્ત અને ચંદ્રોદયના સમયમાં સ્થાનિક પંચાંગ પ્રમાણે થોડો તફાવત શક્ય છે.
